Książka może zainteresować szersze grono czytelników z uwagi na niezwykłą obecnie doniosłość i popularność problematyki ekologicznej, jak również z powodu przedstawienia jej na niecodziennym gruncie: na tle twórczości jednego z wczesnochrześcijańskich teologów – św. Bazylego Wielkiego z Cezarei Kapadockiej (329-379). Bardzo liczne wypowiedzi Bazylego na temat przyrody w jego sławnych Homiliach o sześciu dniach stworzenia, w listach i traktatach teologicznych zawierają „preekologiczne” wątki, takie jak: integralna więź człowieka i środowiska naturalnego, wpływ otoczenia na rozwój człowieka, krytyka postępu, zmęczenie cywilizacją, ubolewania nad anomaliami klimatycznymi, zachwyt nad pięknem nieskażonej przyrody, zakaz zabijania zwierząt i jedzenia mięsa, odpowiedzialność człowieka za świat. Wydobycie tego rodzaju wypowiedzi z IV wieku pokazuje jasno, że teologia wczesnochrześcijańska intensywnie zajmowała się problemem przyrody oraz jej relacjami z Bogiem i z człowiekiem na wiele wieków przed św. Franciszkiem z Asyżu (1181-1226).

SPIS TREŚCI
C o n t e n t s
W y k a z s k r ó t ó w
W s t ę p
1. Bazyli Wielki — nota biograficzna
2. Przegląd dzieł Bazylego
3. Zarys problematyki i metoda pracy
4. Stan badań (do 2006 roku)
R o z d z i a ł I. Określenia przyrody w pismach św. Bazylego
1. Przyroda definiowana jako stworzenie Boga
a. Przyroda jako „dzieło sztuki”
b. Przyroda jako słowo Boże
c. Przyroda jako dar Boga
2. Przyroda pojmowana jako otoczenie człowieka
a. Przyroda jako środowisko życia
b. Przyroda jako integralna całość, której częścią jest człowiek
c. Przyroda jako świat zewnętrzny, przeciwstawiony wewnętrznemu „ja”
R o z d z i a ł II. Kontemplacja natury
1. Interpretacja natury jako „tekstu”
a. Badanie „dosłownego” znaczenia zjawisk
b. „Figury stylistyczne” w przyrodzie
c. Alegoryczne odczytywanie przyrody
2. Poznanie Boga poprzez naturę
a. Umiejętność dostrzegania śladów Stwórcy w przyrodzie
b. Mistyczna podróż poza granice wszechświata i w głąb rzeczywistości
R o z d z i a ł III. Wartość piękna przyrody
1. Opisy natury jako ilustracja estetycznych poglądów św. Bazylego
a. Nowa estetyka i „romantyczna” wrażliwość
b. Zastosowanie tradycyjnych definicji piękna
2. Przyroda w życiu monastycznym
a. Ucieczka przed cywilizacją
b. Wybór miejsca ascezy
c. Powrót do raju
Z a k o ń c z e n i e
B i b l i o g r a f i a (wybór)
S u m m a r y
I n d e k s o s o b o w y