Nieznane rozmowy Józefa Piłsudskiego

Sporo pisze się o Józefie Piłsudskim, ale rzadko oddaje się głos jemu samemu. W tej książce jest inaczej.

Tu Marszałek przemawia do nas wprost. Rozmów z nim spisano podczas jego życia nie za wiele, jeszcze rzadziej były publikowane w formie książkowej, trwałej – toteż nie są zbyt znane. A szkoda, gdyż Komendant bardzo dużo opowiadał w nich o sobie; o swoim życiu prywatnym, ale i swoich poglądach na Rzeczpospolitą oraz Europę. Są one nieraz nawet bulwersujące, ponadto często trafnie przewidywały rozwój sytuacji za lat kilka lub kilkanaście.

Zawarte w tej książce słowa Marszałka pochodzą z trzech źródeł. Pierwszym są „Rozmowy z Piłsudskim” legionisty, publicysty i dyplomaty Władysława Baranowskiego, które ukazały się pod koniec 1938 r., ale ani wtedy (z racji nadchodzącej wojny), ani potem nie przedarły się do masowej świadomości. Wybitny znawca życia i dzieła Józefa Piłsudskiego dr Bohdan Urbankowski tak skomentował pracę Baranowskiego: „Jest to uczciwe świadectwo człowieka, który pomimo fascynacji Marszałkiem zachował niezależność spojrzenia oraz inteligencję. Z upływem czasu wartość historyczna jego książki być może zblaknie, ale socjologiczna i psychologiczna  wzrośnie”.

Drugie źródło to rozmowy z początku lat 1930., o które z myślą o monografii poprosił sam Marszałek, zwracając się do wybitnego przedwojennego pisarza, ale i polityka (przez moment nawet premiera) Artura Śliwińskiego; był on osobą bardzo bliską Piłsudskiemu, przez pewien czas jego emisariuszem. Ten wszechstronnie utalentowany człowiek opublikował przed wojną wywiady z Marszałkiem w niskonakładowym periodyku „Niepodległość” – część z nich trafiła do tej książki. Autorka bogatej biografii Artura Śliwińskiego, Katarzyna Czekaj, słusznie stwierdziła, że „Piłsudski wybrał do tego celu [rozmowy] osobę, którą darzył pełnym zaufaniem, w której obiektywny sąd i czyste intencje nigdy nie miał prawa wątpić”. Trzecim źródłem jest „Ilustrowany Kurier Codzienny”, który opublikował bardzo ważne opinie Marszałka na temat przewrotu majowego, sformułowane zaledwie parę dni po zamachu.

Wszystkie te wypowiedzi uzupełniają naszą wiedzę na temat Józefa Piłsudskiego, prostują wiele obiegowych opinii na jego temat oraz – świetnie się je czyta!

SPIS TREŚCI                                                                                                                                      WŁADYSŁAW BARANOWSKI                                                                                                      Nieustająca troska o państwo i Polskę                                                                                                        Większość Polaków ma przekonanie, że bez obcych podpórek nic u nas się nie utrzyma na własnych nogach                                                                                                                                                                    Należało uciec się do fikcji                                                                                                                                      Miał odwagę przeciwstawić się Komendantowi                                                                                                Lubię i uznaję układy jasne                                                                                                                                      Po Magdeburgu                                                                                                                                                    Czeka nas tyle niebezpieczeństw ze wszystkich stron                                                                                          Nie chodzi o lewicę czy o prawicę                                                                                                                        Ukraińcy chcą wziąć Lwów, bolszewicy wysyłają agentów do Warszawy…                                                Trzeba działać szybko                                                                                                                                          Polska prowadzi wojnę na własną rękę                                                                                                                Intryga domowa nie waha się pracować przeciw interesom polskim                                                            Paryż. Postawa, gest i dostojny wygląd uderzały majestatem wielkiego monarchy                                    Walka z Sejmem w atmosferze pełnej jadu i podłości                                                                                      Witos i spółka uniemożliwiając mi pracę nawet w wojsku – dali mi możność pracować w Sulejówku    Co będzie z wojskiem, gdy tak dłużej potrwa?                                                                                                        Co będzie z Sejmem; rozwiązanie i nowe wybory?                                                                                                W systemie rządzenia nie chcę małpować Mussoliniego                                                                            Niezwykła zmiana w wyglądzie                                                                                                                „Ilustrowany Kurier Codzienny”                                                                                                            Co powiedział Marszałek Piłsudski o przewrocie?                                                                                    Dlaczego Marszałek Piłsudski nie ogłosił dyktatury?                                                                                    ARTUR ŚLIWIŃSKI                                                                                                                                      Taką Pan Bóg dał mi głowę                                                                                                                              Musiałem się uciec do środków bardzo ostrych                                                                                              Polacy mają w sobie instynkt wolności